ԱՇԽԱՏԱՆՔ ՏԵՔՍՏԻ ՀԵՏ | 25 խորհուրդ գրողներից

1.Այն մասին, որ պարզապես անհրաժեշտ է նստել և գրել
Ծրագրավորելու անհրաժեշտություն չկա, անհրաժեշտ է պարզապես գրել: Հարցը նրանում է, որ պետք է գրել ու ոչ թե երազել գրելու մասին: Սա է միակ ճանապարհը սեփական ոճ ստեղծելու:

Ֆիլլիս Դորոտի Ջեյմս՝ անգլիացի գրող, «ժամանակակից Ագաթա Քրիստի»

2. Այն մասին, որ անհրաժեշտ է սկսել ավելի վաղ, քան դուք պատրաստ կլինեք

Որքան ավելի երկար ենք այս ու այն կողմ անում՝ «պատրաստ լինելու համար», այնքան ավելի ու ավելի շատ էներգիա ենք կորցնում: Մեր ներքին Դիմադրությանը դուր է գալիս, երբ հապաղում ենք, չափազանց երկար պատրաստվում: Եվ, ի պատասխան, անհրաժեշտ է պարզապես առաջ նետվել ու սկսել:

Ստիվեն Պրեսսֆիլդ՝ ամերիկացի սցենարիստ և գրող

Ջորջն ու Ժա՞կն են մեր սահմանները պահելու...

Շուշան Օհանյան
Այս հոդվածի գաղափարը մտահղացա 7-8 ամիս առաջ, երբ եղա Տաթևում ու Սվարանցում, բայց, չգիտես ինչու, հիմա եմ միայն գրում սրա մասին:

Այն ժամանակ այս գյուղերի բնակիչների հետ խոսում էինք Սվարանցի երկաթի հանքի հնարավոր շահագործման մասին: Խոսում էինք, քննարկում, «լավ» ու վատ կողմերն առանձնացնում...

Հոգսաշատ, օգնության` չերևացող «ձեռքին» սպասող գյուղացիներն ամեն կերպ փորձում էին ինձ համոզել, որ իրենց փրկությունը հանքն է, որ իրենք ոչ տուրիզմի զարգացմանն են հավատում, ոչ էլ ճոպանուղու վրա են հույս դնում. «Ճոպանուղուց մեզ օգուտ չկա. սրանից օգտվում են էլի հարուստները, իսկ օրվա հացը մի կերպ վաստակող մարդուն ճոպանուղին ի՞նչ օգուտ պիտի տա»,-ասում էր գյուղի թոշակառուներից մեկը:

Այնքա~ն հիասթափված էին մարդիկ, այնքա~ն անհույս, այնքա~ն անհավատ: Այս ամիսների ընթացքում իմ մեջ խմորվում էր այս ամենը, փորձում էի իմ գնահատականները տալ, «մեղավորներ» ու «անմեղներ» էի փնտրում, բայց...

Թատրոնն առանց դերասանի նման է տունն առանց ծխի

Շանթ Հովհաննիսյան

Գորիսում 2004թ.-ից գործում է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի(ԵԹԿՊ) մասնաճյուղ, որը ղեկավարում է Շանթ Հովհաննիսյանը:

Ու թեպետ շատերը թերահավատորեն էին վերաբերվում դրան, սակայն հենց առաջին տարում 10 հոգանոց առաջին կուրս ձևավորվեց:

Հումանիտար առարկաների դասախոսական կազմը հիմնականում Գորիսից է, իսկ մասնագիտական դասընթացները վարելու համար դասախոսներ հրավիրվում են Երևանից: Ուսանողները պրակտիկան անց են կացնում թատրոններում` ներկայացումների տեսքով:

Գորիսի Վաղարշ Վաղարշյանի անվան թատրոնում տարեցտարի պակասում էր դերասանների թիվը, որը պայմանավորված էր ֆինանսական միջոցների բացակայությամբ: Ռեժիսորական կազմն էլ համալրում են միայն սիրողական դերասանները: Այսինքն թատրոնը ոչ թե ընտրություն է կատարում, այլ պարզապես ընդունում է բոլոր նրանց, ովքեր ռեժիսորական կրթություն ունեն: Ու միակ փրկությունը նոր սերնդին թատրոնին կապելն էր:

Ականջդ կանչի Գաբրիել հրեշտակապետ կամ…նոր “հրեշտակներ”

Ժողովո’ւրդ ջան, զգուշացեք, նոր հրեշտակներ են հայտնվել. ուշադիր եղեք, որ ձեր երեխաներն էլ չտարվեն այդ հրեշտակներով…Ինքն էլ ի՞նչ հրեշտակներ, ձեր իմացած՝ ճերմակ թևերով չեն, գլխներին լուսապսակներ չկան, անսպասելի չեն հայտնվում այն պահին, երբ դուք նրանց կարիքն ունեք. սրանք նոր “սորտի” հրեշտակներ են, սրանք մերօրյա դպրոցի՝ աշակերտ-հրեշտակներ են, այլ կերպ ասած՝ “Հրեշտակների դպրոցից” են:

Ինչքան փորձեցի “անջատել” ուղեղս ու մտածել, որ միևնույն է՝ իմ գրելով ոչինչ էլ չի փոխվի, բայց դե ինչ անեմ՝ տեսակս է էսպիսին, ես լռել չեմ կարողանում:

Դեռ սերիալներ են գալու: Շա~տ…

Սերիալների մասին ես սերիալավարի շատ-շատ եմ գրել: Պաթոսած ցավով եմ գրել, անպաթոս մտահոգությամբ եմ գրել, հուսահատ ու ընդվզած եմ գրել: Գրել եմ սիրտ հանգստացնելու, էս ցավին դարման անելու, մեր երեխեքի ոգեղեն աշխարհն…"ամորձատումից" փրկելու հույսով:

 Գոնե՝ այդ համոզվածությամբ եմ գրել: Բայց վերջերս սկսել եմ հասկանալ, ասես, որ էս՝ սերիալահեղափոխության հեղինակները հեչ անգետությունից, անբանությունից կամ անճաշակությունից, անգամ փողատենչությունից չէ, որ օրումեջ այսքան ու այսչափ սերիալ են…արտաթորում: Իմ մաշկի վրա զգացածով ասեմ:

Անկախության 20-ամյակ: Տոնական զորահանդես էր: Այդ մե’նք էինք…

Այս օրը կրկին հավաստումն էր այն բանի, որ ազատություն-անկախությունը մտացածին, տարածության մեջ երերուն լողացող հասկացություն չէ, այն իրողություն է, այն ավելին է, քան շոշափելի լինելը, այն կա’, այն օր-օրի հաստատագրվում, դիմագիծ է առնում: Այն կայացում է, վերածնունդ, այն դժվարին ճանապարհ էր: Է’: Այն աճ է, զարգացում բնականոն ու շեղված, հախուռն ու ընկճված, որին, խանդավառության ու բերկրանքի հետ, մշտապես ուղեկցում են հարկի ու անհարկի դժգոհությունը, հուսահատությունը, խրոնիկ դառնալուն՝ գեն խուժելուն հավակնող չգոհացումը, չանել-պարսավելը, քնել-օրվա կարճությունից դժգոհելը, նայել-հե~չ չնկատելը…

Անժելա Սարգսյան…”հյութեղ” ծամոնը

Մեր խաղնիճաղանջ երկրում, ուր չոր ու թացի մգլահոտ մխխոց է, ուր առուփախի մարաթոնն ընթացքի մեջ է, ուր անհատակ չքավորության դիմակը անընկալելի չափերով ցոփությունն է, ուր ինտելեկտը կեցության աչքահանիքն է, ուր հայրենասիրությունը աղտոտ շրթունքների թառած տերմին է, ուր արժեքային համակարգերի չափորոշիչը…քաոսն է, ուր քաղաքական խեղկատակությունները ամենաբեմականն են, ուր միշտ առկա են ու փողհարվող-պարզած դրոշակ են “ազգային զարթոնքը”…խորհրդանշող առանձին օրհնյալ ու օժտված անհատներ ու խմբեր, դրել ու ազգովի քննարկում ենք դերասանուհի Անժելա Սարգսյանի եղած կամ սարքովի ինտիմ կյանքի մանրամասներն ու դրանց արձագանքները, հայ կինոյի…”սպառնալիքները”…

«էթիկական նորմերը մեր ներսում են»

Իոանա Ավադանի

Իոանա Ավադանին Բուխարեստի Անկախ լրագրության կենտրոնի գործադիր տնօրենն է: Նա ղեկավարել է տարբեր ծրագրեր՝ կապված լրագրողի մասնագիտական որակավորման եւ մեդիա ընկերություններին աջակցության, մեդիա օրենսդրության ոլորտում քարոզչության եւ լրագրողների միությունների համախմբման:

Ո՞րն է լրագրողական էթիկայի նպատակը, կարեւորությունն ու նշանակությունը:

Շատ դժվար է ասել, թե որն է լրագրողական էթիկայի նպատակը: Ես կասեի՝ լրագրողական էթիկան մասն է կազմում նրա, թե ինչպես ենք մենք մեր գործն անում, ով ենք մենք որպես անձ եւ որպես մասնագետ: Այս է պատճառը, որ ես խուսափում եմ ասել, թե կարելի է ուսուցանել լրագրողական էթիկա, քանի որ այն շատ դժվար է սովորեցնել:

Մամուլը` բիզնե՞ս, թե՞ հասարակության շարժիչ ուժ

"Եթե ԶԼՄ-ն սկսում է ընկալվել որպես հերթական բիզնես, շահույթը դառնում է դրա ուղնուծուծը "

ԶԼՄ-ն բիզնե՞ս է, թե՞ ոչ: Սա մի հարց: Սա հռետորակա՞ն հարց է, թե՞ ոչ: Սա էլ երկրորդ հարցը:

Սրանք հավերժ քննարկվող հարցերից են, որոնց անգամ ինքդ քեզ ես դժվարանում պատասխանել, քանի որ ամեն մի փաստարկ անմիջապես գտնում է մի տասը հակափաստարկ եւ այդպես անվերջ, շարունակ:
Ավելին` բարդ է հարցի ոչ միայն առաջին, այլեւ երկրորդ մասը: Այդ «թե ոչ»-ի մեջ ինչ ասես կարելի է մտցնել եւ պատկերացնել: Եթե, ասենք, բիզնես չի, բա ի՞նչ է:

Երբ “ցեխի” խաղալով երջանկանալն էլ մերժված է…

Ինքս ինձ համար ամուր համոզմունք ունեմ՝ տարիքը երբեք տարիներով չի չափվում: Չի՞ լինում, որ ծեր ծնվում են, ծեր-ծեր ապրում, հավերժ ծեր էլ…Եվ լինում է չէ՞, որ ոչ դեմքի խորն ակոսները, ոչ տեղի տված ողնաշարը, ոչ ճերմակ քուլա մազերը չեն կարողանում…մանկություն սանձել: Մարդ-տեսակի խնդիրը կա, որը ոչ մի տրամաբանության հպատակ չէ՝ ճզմես՝ կհառնի, հուպ տաս՝ տիզեքով մեկ կլինի, ճնշես՝ կսավառնի…

Մարդուս մանկության պորտալարը տատմեր-մանկաբարձի կտրելիքը չի, նրանց և ոչ մեկի խելքի բանը չի. դա տիեզերքի որոշելիքն է…

«Եթե ստիպված լինեի ընտրել, կընտրեի ավանդական մեդիան»

Փունե Ղոդուսի. Լուսանկարը՝ նրա ֆեյսբուքյան էջից

«Որոշ երկրներում ես սոցիալական մեդիային ավելի շատ եմ վստահում, քան հեռուստատեսությանը»

Փունե Ղոդուսին BBC World –ի հաղորդավարուհի է: Նա BBC-ի իրանական հեռուստաընկերությամբ վարում է “Nobat-e Shoma” («Քո հերթն է») ինտերակտիվ հաղորդումը, BBC World News-ով ներկայացնում է ամենօրյա լուրերն ու ընթացիկ իրադարձությունները: Փունեն ղեկավարել է մի նախագիծ, որն ուսումնասիրել եւ աջակցել է սոցիալական մեդիայի արդյունավետ օգտագործմանն ու օգտատերերի գեներացրած բովանդակությանը ամբողջ BBC Global News-ով:

Մեդիան ուղղված է հասարակությանը հիմարացնելուն

Նարինե Թուխիկյան

«Սա գլոբալիզացիայի ծրագրի կետերից մեկն է՝ հասարակությանը դարձնել չմտածող զանգված եւ դա անել հենց լրատվամիջոցների միջոցով»

Ցավոք սրտի, հասարակությունը եւ մեդիա դաշտը տարբեր բաներ են, այսինքն՝ դաշտն այնքան էլ չի աշխատում հասարակության համար, իսկ սա կարծում եմ այսօրվա ամենամեծ պրոբլեմն է: Լրագրողի գործը հասարակության համար աշխատելն է, հասարակությանը օգնել կողմնորոշվելը, տեղեկատվություն, գիտելիք տալը:Ինձ համար շատ ցավալի է, որ հասարակության պահանջարկն ու ԶԼՄ-ների առաջարկը սար ու ձորերի տարբերություն ունեն: Այսօր առաջարկվում եւ հասարակության վզին է փաթաթվում ինչ-որ մի բան, բայց դա այն բանը չէ, ինչ հասարակությունն ուզում է կամ ինչի պահանջն ունի:

Պապիս “ծուռ վիզը չկտրելու” հորդորից մինչ կոդավորված ժպիտներ, մինչ…ես

Հիշողությանս հետահայացով գնում եմ մանկություն…Արուս տատս, հերթական չգոհանալու առիթին հերթական անգամ չդիմանալով, տան ներքնահարկի փոքրիկ արհեստանոցում, գլուխը կախ իր գործն անող Ռուբեն պապիս հանդիմանում էր. – Ա’ տնաշենի մարդ, մի կողքերդ նայի է~, մի տես է~՝ խալխը ապրուստ ա տանում -բերում, իսկ դու էլ աչքերդ բիջի-բիջի անելով նրա իբր կորած բանալու տեղ նորն ես սարքում: Ա’ խելքի եկ է’, հետո գլխիդ տալու ես է~, ա’յ մարդ, բայց ուշ է լինելու:

Պապս քթի ծերին հենած ակնոցների վրայով մի թույլ ժպիտ էր սահեցնում, “քիմիական” մատիտը լեզվի ծերով…ակտիվացնում ու դեղնավուն բանալիացուի վրա միայն իրեն հասկանալի գծեր տանում: Տատս, ճաշն էլ հազարերորդ անգամ չտաքացնելու “վճռական” հայտարարությամբ, ձեռքն ու փեշը թափ տալով, արհեստանոցից տուն էր բարձրանում: Պապս էլ, մատիտը ականջի վրայով ապահով շլյապկայի տակն էր մտցնում, մի պահ դադար առնում իր պատրաստած, կանաչ ներկած տաբուրետկայի վրա ու, դառնալով ինձ, ասում.

Էլ չդիմացա

Վերջին ժամանակներս մասնավորապես այլընտանքային լրատվության տարածման ջատագովները հաճախ են վկայակոչում տեղեկատվության տարածման նոր միջոցների մասին (ինչը, բնականաբար, շատ հետաքրքիր ու ողջունելի է), բայց նույն կերպ էլ անընդհատ խոսվում է հանրային նշանակություն ունեցող տեղեկությունների տարածման, հրապարակայնացման կարևորության մասին: Այ ցավդ տանեմ, ինձ կամ հասարակության մեջ ո՞ւմ է հետաքրքիր, թե երեկ մեկ, էսօր երկու, վիրահատությունից հետո Եվա Ռիվասը քայլում է:

Երկուշաբթի օրով ուզում ես տեղեկանալ, թե ինչ կարևոր իրադարձություններ են եղել էս երկրում, ի՞նչ է լինելու այն հազարավոր հիվանդների վիճակը, ովքեր դեղորայքի հերթական թանկացումից հետո կգերադասեն մեռնել, քան դեղատներում պարտքի ցուցակն ավելացնել:

Դեպ մամուլ՝ բանականության ձիգ ամրագոտիներով

Մերօրյա լրագրությունը, կոնկրետ՝ լրագրողների մի ստվար զանգված, անհանգստանալու շատ կոնկրետ առիթ է տալիս ոչ այնքան լրջագույն այդ գործի, ոչ ավել, ոչ պակաս, վարկանիշի հերն ուղնուծուծով անիծելու, ոչ այնքան մարդկանց հավատի ու վստահության գործակիցը փութաջանորեն զրոյացնելու, ոչ այնքան տարրական գրագիտության հետ աղերսներ անգամ չունենալու, ոչ այնքան մասնագիտական ու թեկուզ ամենապարզ մարդկային էթիկայի հետ հպանցիկ իսկ հատումներ չունենալու, այլ իրենց արտոնված…գերկանաչ ճանապարհի պատճառով:

Խլականջ թագավորությունում…

Համբերության համար անհիշելի ժամանակներից առանձգականության օրենքն այլևս…փուչ է: Մարդեղեն համբերությունը մուտանտվել ու ձգվում է` ճռռալեն ձգվում է` ինքն իրենից զարմացած, որ չեղած պահուստում դեռ պաշար ունի: Գուցե սա այն պարագան է, որ, ժամանակակից զազրելի բովանդակությամբ խոսքով` կլոնում է ինքն իրեն ու ինքնածին տամուկ շղթայով երկարո՞ւմ: Ուռչո՞ւմ գուցե, որ մեկե՞ն պայթի: Հետո՞: Խլականջ թագավորությունում երկչոտ ծառս լինեն գուցե մգլահոտ ախոռների երևակայական վարսակն ըմբոշխնող… գրաստները:

                                                                                                               Լենա Հովսեփյան
                                                                                                     http://lenahovsepyan.com

Գլոբալ տաքացում և...Հայաստանը

Կլիմայի գլոբալ փոփոխությունը մարդկության բնապահպանական արդիական մարտահրավերներից է, քանի որ ջերմոցային գազերի հսկայական ու ավելացող մարդածին արտանետումների և մթնոլորտում նրանց աճող կոնցենտրացիայի հետևանքով ուժեղանում է բնական ջերմոցային էֆեկտը, խանգարվում է երկրի մակերևույթի և մթնոլորտի միջև բնական ճառագայթային և ջերմային հաշվեկշիռը, իսկ արդյունքում բարձրանում է գետնամերձ շերտի ջերմաստիճանը:

Դե, իսկ Հայաստանը, որպես լեռնային երկիր աչքի է ընկնում խոցելի էկոհամակարգերով, կլիմայի չորայնությամբ, ակտիվ արտածին ու անապատացման պրոցեսներով և հաճախակի տարերային աղետներով:

Հստա՞կ է արդյոք բանականի ու բնազդի ճամփաբաժանը

“Մի’ սպանիր”, “Մի’ շնանացի’ր”, “Մի’ գողանար”…Աստվածաշնչյան պատվիրաններ, որոնք, որպես տիեզերական, մարգարեական հորդորներ,հղված են ամենակատարյալ ու բանականությամբ էակին` մարդուն: Բայց գուցե` մարդ մարդուն…

Լավատեսակա՞ն մուտք չէ: Ինչ արած…Կենսաբանությունից բոլորս ենք անգիր արել, որ մենք` բանական էակներս միայն շնորհ ունենք մտածելու,արտահայտվելու, գիտակցելու, բաղդատելու: Այստեղ մի պահ կանգ առնենք ու, որքան էլ ցավալի է, մտաբերենք բացասականի այն գորշ շղթան, որն էլի միայն մարդուն, բանական մարդուն է հատուկ:

Տնտեսականը հաղթահարվում է, իսկ ԲԱՐՈՅԱԿԱ՞ՆԸ …

Տնտեսական ճգնաժամ… Այս "գերժամանակակից" արտահայտության իմաստն ու իրական սպառնալիքը, եթե անկեղծ լինենք, քչերիս է, թեկուզ մասամբ, հասկանալի: Բայց, չգիտես ինչու, մենք չենք զլանում խոսել դրանից ու նմանատիպ, մեզ քիչ ըմբռնելի անցած ու սպասվող վտանգներից…

Անընդհատ խոսում ենք, մեզանից ու մեր իմացածից շատ ավելի վեր դատողություններ անում` գիտակցելով (եթե ոչ բարձրաձայն, ապա գոնե մտքում), որ սա բնավ էլ մեր ոլորտը չէ: